همچنان ورزقان و همچنان مس سونگون

مدیر عامل شرکت صنایع مس ایران خبر داد: احداث مدرن ترین کارخانه ذوب مس ایران در ورزقان

همچنان ورزقان و همچنان مس سونگون

« احداث کارخانه ذوب و پالایشگاه مس کاتد در محل معدن مس سونگون و توسعه ی معدن مس سونگون با سه هزار میلیارد ریال سرمایه گذاری ».این یکی از 70 مصوبه ی سفر اول استانی هیأت دولت به آذربایجان شرقی در 22 تیرماه 1385بود.فردای آن روز رئیس جمهور در جمع مردم ورزقان از مصوبه ی دولت برای ایجاد کارخانه ذوب و پالایش مس در این شهرستان خبر داد. دکتر محمود احمدی نژاد گفت« احداث کارخانه ذوب و پالایش مس در ورزقان از جمله یکصد طرح مصوب هیأت دولت در استان آذربایجان شرقی است که عملیات اجرایی آن به زودی آغاز خواهد شد تا مشکل و معضل بیکاری منطقه حل شود.»

نماینده مردم ورزقان در مجلس هفتم نیز همان روز در جمع مردم ورزقان از تصویب ایجاد این کارخانه در ورزقان خبر داد و میزان اعتبار پیش بینی شده برای این طرح را دوهزار و پانصد میلیارد ریال ذکر کرد. گلمحمد الیاسی افزود « هیأت دولت در جلسه ی خود طرح ساخت فاز دوم کارخانه تلغیظ مس سونگون با سه هزار میلیارد ریال اعتبار تصویب کرد.» این اخبار و وعده ها از آن روی اهمیت می یافت که در پی اعتراضات مردم ورزقان به خروج کنسانتره مس از منطقه و استان، یک سال قبل از سفر استانی دولت فرود آمدن کلنگ ساخت کارخانه تولید مس کاتدی در خواجه نگرانی هایی را ایجاد کرده بود. مرداد 84 ایسنا به نقل از خیری مدیرعامل این کارخانه گزارش داد « عملیات ساخت این کارخانه با 100 میلیون دلار سرمایه گذاری داخلی و خارجی در زمینی به مساحت 150 هکتار طی دو سال به پایان می رسد.» اسفندماه 84 نماینده مردم ورزقان در گفتگو با خبرگزاری ایرنا، « ایجاد کارخانه مس کاتدی برای ذوب کنساتره مس سونگون در ورزقان را دغدغه ی اصلی مردم این شهرستان عنوان کرد.» گلمحمد الیاسی تأکید داشت« برای مردم منطقه پذیرفتنی نیست که کارخانه ذوب مس سونگون به عنوان تنها نور امید پیشرفت و توسعه ی منطقه در جای دیگری غیر از ورزقان ایجاد شود.» همان ایام استاندار وقت آذربایجان شرقی نیز « ایجاد کارخانه مس کاتدی برای فرآوری کنسانتره تولیدی معدن مس سونگون در خارج از محدوده ی ورزقان منتفی دانست.» محمد معمارزاده این خبر را پس از آن داد که « به دنبال انتشار شایعاتی مبنی بر ایجاد کارخانه تولید مس کاتدی معدن مس سونگون در محلی غیر از ورزقان، عده ای اقدام به بستن مسیر سرویس های خودروی حامل کارگران این طرح کرده بودند.» معمارزاده ضمن حضور در شورای اداری ورزقان، گفت:« با در نظر گرفتن مسائل اقتصادی و نیز اجتماعی معدن مس سونگون، انتقال ماده اولیه به محل دیگری غیر از ورزقان برای فرآوری مقرون به صرفه نیست.» به گزارش ایرنا وی تصریح کرد « استفاده ابزاری از این طرح مساوی با به بازی گرفتن احساسات مردم منطقه است.» و اما شش ماه بعد از سفر استانی دولت و تصویب ساخت کارخانه های مس در ورزقان، نماینده ی این منطقه در گفتگو با گویا خواستار آغاز عملیات ساخت این کارخانه ها تا پایان سال شد. وی با اشاره به این که « کارخانه ذوب و پالایش خاتون آباد کرمان با طرح توجیهی کنساتره مس سونگون اجازه تأسیس یافت.» ، گفت‌« آن ها که آن زمان در مدیریت امور مس بودند، منطقه ای فکر کردند و کشوری فکر نکردند و متأسفانه در مسئولان امر در منطقه نیز واکنش لازم را نشان ندادند.» وی با اشاره به این که انتقال کنساتره به کرمان اقتصادی نیست، تأکید کرد « ساخت کارخانه در ورزقان جزو مصوبات دولت است و مکتوب و مستند شده است.» وی تصریح کرد « ما در صورتی با خروج کنساتره از منطقه موافق هستیم که کارخانه های تغلیظ در منطقه ساخته شود و چنانچه کارخانه ی مس را در ورزقان کلنگ زنی نکنند و قبل از سال جدید شروع نکنند، آن وقت ما با انتقال کنساتره مخالفت می کنیم.» همان ایام نماینده مردم اهر و هریس در مجلس هفتم نیز خواستار شروع عملیات اجرایی کارخانجات مس سونگون شد. ولی اله دینی در نطق پیش از دستور خود که 25 بهمن 85 ایراد کرد، از وزارت صنایع و معادن تقاضا کرد « با توجه به پتانسیل های قوی در منطقه ی ارسباران نسبت به شروع عملیات اجرایی کارخانه ذوب مس و پالایش مس و فاز دوم تغلیظ در محل معدن سونگون اقدام شایسته صورت گیرد و این پروژه بیش از این به تأخیر نیفتد.» دو هفته نامه گویا تأخیر در کلنگ زنی این کارخانه ها را در شماره ی 46، 16 اسفند خود به تیتر اول کشید و در گزارشی زیر عنوان « ورزقان، چشم انتظار کلنگ مسئولان » ضمن تشریح مسائل مربوط به مس سونگون و روند تصویب ساخت کارخانه های آن، ضرورت تسریع در کلنگ زنی را یادآور شد. سال 85 تمام شد و خبری از کلنگ نشد. فروردین سال 86 فرا رسید و مدیرعامل شرکت ملی صنایع مس ایران در نامه ای به نماینده ورزقان، زمان کلنگ زنی کارخانه مس ورزقان را نیمه ی اول خرداد ماه اعلام کرد. علی اصغر پورمند 28 فروردین 86، مکان یابی واحدهای مربوط انجام شده و نیمه ی اول خرداد ماه مراسم کلنگ زنی برگزار خواهد شد.» آخر اردیبهشت نماینده ورزقان در گفتگو با خبرگزاری فارس، گفت « سرمایه گذاری برای کارخانه ذوب و پالایش مس سونگون ورزقان از حمایت و نظر مثبت شخص رئیس جمهور و حمایت جدی وی برخوردار است.» الیاسی با اشاره به نامه ی مدیرعامل شرکت ملی صنایع مس ایران زمان برگزاری مراسم کلنگ زنی را نیمه اول خردادماه اعلام کرد.بالاخره خرداد فرا رسید و خواسته ی دیرین و پرمناقشه و خبرساز مردم ورزقان تحقق یافت. خرداد 86 با حضور رحیم خوش رو مدیر برنامه صنایع مس ایران عملیات اجرایی واحدهای توسعه ی تغلیظ، ذوب، اسید سولفوریک و پالایش مس سونگون ورزقان با اعتباری بالغ بر 70 میلیارد و 969 میلیون ریال آغاز شد. مرداد 86 فرماندار شهرستان ورزقان در گفتگو با ایرنا،گفت:« احداث کارخانه ذوب مس کاتد در این شهرستان به ظرفیت 300 هزار تن در سال به متحول شدن اقتصاد منطقه منجر می شود.» نادر بهرامی افزود« نظر به اهمیت طرح پنج هزار و 500 میلیارد ریال اعتبار در سفر استانی رئیس جمهور برای تکمیل کارخانه ذوب مس کاتد در معدن مس سونگون اختصاص یافته که در حال گذراندن مراحل نهایی است و انتظار می رود حدود دو سال آینده عملیات احداث آن آغاز شود.» وی تصریح کرد « در شرایط فعلی به علت به بهره برداری نرسیدن فاز دوم معدن مس سونگون، کنسانتره تولیدی برای تبدیل به مس کاتد فاصله ی چند صد کیلومتری را تا کرمان طی می کند که این امر مستلزم هزینه و هدر رفتن زمان زیاد است.» و آبان 1386 رئیس سازمان صنایع و معادن آذربایجان شرقی از « تجهیز زیرساخت های پروژه عظیم مس سونگون » خبر داد. محمد علی بانان گفت« تجهیز و آماده سازی معدن و تأمین زیرساخت ها شامل جاده دسترسی،آب،‌برق، دفع پساب و کارخانه تغلیظ با ظرفیت 150 هزار تن در سال و با حجم سرمایه گذاری بالغ بر 500 میلیارد تومان انجام شد.» به گزارش ایسنا، وی افزود « احداث کارخانه ذوب و پالایش جهت تولید مس آندکاتد به ظرفیت 170 هزار تن در سال، احداث کارخانه اسید سولفوریک به ظرفیت 300 هزار تن در سال با کل سرمایه گذاری بالغ بر 700 میلیارد تومان از منابع داخلی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران از جمله برنامه های توسعه تدوین شده در راستای تحقق پروژه ی مس سونگون است.» دی ماه 86 مدیر اکتشافات منابع معدنی وزارت صنایع و معادن کشور گفت « با به اجرا درآمدن طرح های توسعه در مجتمع مس سونگون تولید 90 هزار تن مس کاتدی و 300 هزار تن اسید سولفوریک در سال میسر خواهد شد.» علی کارگر در نشست کارگروه صنعت و معدن آذربایجان شرقی در شهرستان ورزقان با بیان این که کارهای اجرایی توسعه مجتمع مس سونگون آغاز شده است، اظهار داشت « توسعه ی این مجتمع در زمینی به مساحت پنج هکتار وبا هفت هزارمیلیارد ریال اعتبار صورت خواهد گرفت.» به گفته ی وی « طرح های توسعه ای مس سونگون قرار است در سال 1391 به اتمام برسد.» پس طی این مسائل و مراحل بود که در جریان سفر دوم استانی هیأت دولت به آذربایجان شرقی که آذرماه سال جاری صورت گرفت، رئیس سازمان محیط زیست کشور به عنوان نماینده دولت در ورزقان حضور یافت و دغدغه های زیست محیطی در ارتباط با کارخانه های مس سونگون را مطرح ساخت. فاطمه واعظ جوادی که در جمع مردم ورزقان حضور یافته و سخن می گفت، با اشاره به خواست مردم منطقه برای راه اندازی مجتمع کنسانتره مس سونگون تصریح کرد « نباید به بهانه توسعه ی شهرستان ورزقان اکوسیستم کم نظیر منطقه ارسباران را مورد تهدید قرار داد.» به گزارش ایسنا وی تأکید کرد « لزومی به احداث صنایعی که آینده محیط زیست مناطق بکر را در خطر اندازد، نمی بینیم.» و چنین شد که بار دیگر نگرانی ها و حرف و حدیث ها قوت گرفت. و اما هفته ی آخر آذر مدیرعامل صنایع مس ایران ضمن بازدید از مجتمع مس سونگون از کندی روند اجرایی طرح توسعه ی مجتمع مس سونگون انتقاد کرد و آن را یکی از ضرویات صنعت کشور عنوان کرد که برای اشتغال زایی منطقه نیز حائز اهمیت است.

مدیرعامل صنایع مس ایران با انتقاد از کندی روند اجرای طرح توسعه مجتمع مس سونگون، گفت: هم اکنون آنچه در برنامه توسعه ای این مجتمع دیده شده، عقب مانده و به کندی پیش می رود.

محمدهادي اردبيلي در بازديد از مجتمع مس سونگون ، بر تسريع اجراي طرح توسعه این مجتمع که یکی از ضروریات صنعت کشور بوده و برای اشتغالزایی در منطقه نیز حائز اهمیت است ، تأکید کرد.

وی اظهارداشت: تلاش مي‌شود مساعدت‌ هاي لازم براي رفع مشكلات موجود صورت گيرد چرا كه‌ 30 درصد خوراك كارخانجات مس کشور از مجتمع مس سونگون تامين شود.

اردبيلي همچنین از احداث مدرن ‌ترين كارخانه ذوب مس ايران با ظرفيت 200 هزار تن در تا سال 1391 در ورزقان خبر داد و اظهار داشت: با احداث اين كارخانه، كنسانتره  توليدي معادن آذربايجان شرقي در اين كارخانه ذوب شده و هيچ كنسانتره ‌اي براي ذوب، از اين استان خارج نخواهد شد.

به گزارش ایسنا،مدير عامل شركت صنايع مس ايران با بيان اينكه اين شركت 12 هزار ميليارد ریال در ورزقان سرمايه‌گذاري مي‌كند، خواستار توجه مسئولان استان به احداث شهرك صنعتي مس براي صنايع پايين دستي در این منطقه شد.

اردبیلی، هدف از طرح های توسعه مجتمع مس سونگون را افزایش تولید کنسانتره به میزان 300 هزار تن در سال و تولید 90 هزار تن مس کاتدی و تولید 300 هزار تن در سال اسید سولفوریک اعلام کرد.

وی اضافه کرد: طرح های توسعه ای معدن مس سونگون در چهار مرحله شامل طرح توسعه تغلیظ ( فاز دوم تولید کنسانتره) ، طرح احداث کارخانه ذوب ، طرح احداث کارخانه پالایشگاه و طرح احداث کارخانه تولید اسید سولفوریک اجرا خواهد شد.اردبیلی از معدن مسجدداغی در بخش سیه رود جلفا را به عنوان یکی از معادن خوب و مهم منطقه توصیف کرد.

رضا رحمانی، نماینده مردم تبریز در مجلس شورای اسلامی نیز در این مراسم با انتقاد از کندی پیشرفت مجتمع مس سونگون گفت: این مجتمع با 700 میلیارد تومان قرار بود تا سال 1389 به بهره‌برداری برسد. وی افزود: متاسفانه تا امروز این امر محقق نشده و از برنامه‌ زمانبندی شده عقب است.

نماینده مردم اهر و هریس در مجلس هم با بیان این که جاده ی خواجه ـ ورزقان پاسخگوی حمل و نقل دستگاه های سنگین معدن مس سونگون نیست، گفت: همواره شاهد سوانح جاده ای در این محور هستیم. مسعودی ریحانی، توجه شرکت ملی صنایع مس ایران را به این مشکل خواستار شد.

گفتنی است معدن مس سونگون در آذربایجان شرقی در 190کیلومتری شمال تبریز و 30 کیلومتری ورزقان در یک ناحیه کوهستانی واقع شده و متوسط ارتفاع آن 2000 متر بالای سطح دریاست.

سابقه معدنکاری در این منطقه به دو قرن پیش باز میگردد لکن وجود ذخایر مس از نوع پورفیری (مشابه کانسار مس ـ مولیبدن سرچشمه ) در سال 1356 محرز گردید

آخرین مطالعات برآورد ذخیره زمین شناسی کانسار مس سونگون با احتساب عیار حد 25/0 درصد حاکی از آن است که ذخیره قطعی کانسار در حدود 796 میلیون تن با عیار متوسط 61/0 درصد مس میباشد

بر اساس آخرین طراحی ها که در سال 1380 انجام شده استخراج تقریبا 388 میلیون تن از کل ذخیره به روش رو باز اقتصادی است که با احتساب درصدهای بازیابی و اتلاف در بخش های مختلف پیش بینی میشود حدود 2 میلیون تن مس خالص از این مقدار ماده معدنی استخراج و به دست آید.